Năm khâu then chốt để xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên tiên phong, gương mẫu, đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm

Trong tác phẩm "Sửa đổi lối làm việc" (10/1947), Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc". Khi đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu cao hơn về tốc độ, chất lượng và sức cạnh tranh, thì đòi hỏi đối với cán bộ càng cao. Vì vậy, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên vừa là nhiệm vụ thường xuyên, vừa là yêu cầu cấp bách: Vừa khơi dậy khát vọng cống hiến, mở rộng không gian sáng tạo, vừa giữ vững kỷ luật, kỷ cương, không để "đổi mới" thành vỏ bọc cho vụ lợi.

Ngày 24/9/2026, Ban Thường vụ Thành ủy Bắc Ninh ban hành Kế hoạch số 82-KH/TU về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị. Có hai vấn đề cần nghiên cứu kỹ lưỡng mà Kế hoạch đã phân định, một vế là khuyến khích, tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ; vế còn lại là tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm hành vi lợi dụng đổi mới để vụ lợi, hợp thức hóa sai phạm. Kế hoạch cũng nói rõ không lấy số lượng hội nghị, văn bản, sáng kiến thay cho sản phẩm và kết quả thực tế. Như vậy, "dám nghĩ, dám làm trong khuôn khổ kỷ cương" không phải khẩu hiệu, mà là một cách tổ chức thực hiện: Ai giao việc, giao quyền đến đâu, ai giám sát, ai bảo vệ, đo bằng gì?

Năm khâu then chốt cần được triển khai thực hiện, cụ thể:

Khâu thứ nhất: Người đứng đầu nhận việc khó trước; khi giao việc phải đủ "6 rõ".

Kế hoạch yêu cầu người đứng đầu chủ động nhận và trực tiếp chỉ đạo việc mới, việc khó, điểm nghẽn, việc tồn đọng thuộc phạm vi phụ trách; kịp thời đối thoại, tháo gỡ vướng mắc cho cấp dưới.

Khi giao, phải đủ "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền, kèm nguồn lực, tiêu chí chất lượng, rủi ro chủ yếu và biện pháp kiểm soát. Mỗi nhiệm vụ chỉ giao một đầu mối chịu trách nhiệm chính. Kế hoạch còn nêu một nguyên tắc không giao nhiệm vụ vượt quá thẩm quyền mà không có cơ chế xử lý tương ứng. Nói cách khác, giao việc khó mà không giao quyền là đẩy cán bộ vào thế lúng túng.

Khâu thứ hai: Làm rõ ranh giới thẩm quyền.

Kế hoạch phân định ba nhóm việc: Việc đã có quy định, thuộc thẩm quyền thì chủ động quyết định; việc quy định còn giao thoa thì tổ chức tham vấn, xác định đầu mối; việc chưa có quy định hoặc vượt thẩm quyền thì lập hồ sơ báo cáo cấp có thẩm quyền, không tự ý thực hiện. Đi kèm là yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, ủy quyền gắn với kiểm soát quyền lực.

Từ thực tiễn triển khai nhiệm vụ, ghi nhận nhiều khó khăn, bất cập trong tổ chức thực hiện chính sách pháp luật, đặc biệt ở lĩnh vực tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Có thể nêu ví dụ khi tổng kết việc thực hiện Nghị định số 73/2023/NĐ-CP, Thanh tra tỉnh (nay là Thanh tra thành phố) nêu hai vướng mắc: Ranh giới giữa sáng tạo vì lợi ích chung với cố ý làm trái chưa thật rõ, và chưa có bộ tiêu chí cụ thể để đánh giá hiệu quả sáng kiến. Từ thực tiễn triển khai, Thanh tra Bắc Ninh đã kiến nghị cơ quan chức năng nghiên cứu xây dựng bộ chỉ số cụ thể để đánh giá hiệu quả vì lợi ích chung của các sáng kiến, mô hình mới; đồng thời đơn giản hóa quy trình thẩm định, thiết lập cơ chế phê duyệt nhanh đối với các mô hình thí điểm trong phạm vi, thời gian nhất định.

Khâu thứ ba: Biến đề xuất đổi mới thành quy trình, thí điểm có phạm vi và đo được.

Kế hoạch yêu cầu hoàn thiện quy trình tiếp nhận, phân loại, xem xét đề xuất đổi mới của cán bộ; đề xuất nhỏ, cấp thiết ở cơ sở được đơn giản hóa khâu thủ tục nhưng không giảm yêu cầu về thẩm quyền và trách nhiệm. Đối với giải pháp có yếu tố thử nghiệm, hồ sơ phải nêu rõ phạm vi, thời hạn, giới hạn rủi ro, cơ quan giám sát, tiêu chí đánh giá và điều kiện điều chỉnh, tạm dừng hoặc kết thúc.

Thực tiễn Bắc Ninh có những ví dụ phù hợp với tinh thần này. Mô hình “Trợ lý Nhân dân” do Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan lắp đặt, cài đặt phần mềm trợ lý ảo nhằm hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Hệ thống giúp người dân và cán bộ điền biểu mẫu, số hóa, đính kèm hồ sơ, qua đó rút ngắn thời gian kê khai và hạn chế sai sót. Được thử nghiệm từ tháng 7/2026, đến ngày 8/9, mô hình có mặt ở 5 địa bàn, hỗ trợ 2.234 hồ sơ; tại phường Bắc Giang, thời gian hoàn thiện một hồ sơ giảm từ khoảng 8-10 phút xuống còn 2-3 phút.

Ở phường Nhân Hòa, Trung tâm Phục vụ hành chính công lấy sản phẩm công việc làm thước đo đánh giá hằng năm; theo báo cáo, 100% hồ sơ được xử lý trên môi trường điện tử, không có hồ sơ chậm, muộn.

Khâu thứ tư: Bảo vệ người làm đúng, siết kỷ cương với người làm trái.

Kế hoạch yêu cầu xem xét trách nhiệm trên căn cứ toàn diện: Động cơ, mục đích, mức độ lỗi, thẩm quyền, quá trình ra quyết định, việc tuân thủ phương án được phê duyệt, biện pháp kiểm soát rủi ro, việc chủ động báo cáo và khắc phục. Cơ chế bảo vệ không áp dụng với trường hợp cố ý làm trái, vụ lợi, che giấu thông tin, bỏ qua cảnh báo hoặc tự ý vượt thẩm quyền.

Chìa khóa nằm ở hồ sơ lưu vết: Mọi đề xuất phải công khai, minh bạch, lưu đủ quá trình đề xuất, thẩm định, quyết định và tổ chức thực hiện. Hồ sơ vừa để kiểm soát quyền lực, vừa là căn cứ để bảo vệ người làm đúng. Công tác kiểm tra, giám sát cũng chuyển sang hướng phòng ngừa, cảnh báo sớm, hỗ trợ khắc phục ngay khi sai sót mới phát sinh. Kỷ cương áp dụng cả với phía "không làm": Tập thể, cá nhân né tránh, đùn đẩy, để công việc chậm trễ mà không có lý do chính đáng sẽ bị xem xét trách nhiệm.

Khâu thứ năm: Đánh giá, sử dụng cán bộ bằng sản phẩm.

Kế hoạch đưa năng lực đổi mới, quản trị rủi ro và kết quả thực hiện nhiệm vụ vào đánh giá, quy hoạch, bố trí cán bộ, theo cơ chế "chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy kết quả để đánh giá, sàng lọc cán bộ". Biểu dương, trọng dụng người có sáng kiến hiệu quả rõ rệt, nhưng không chạy theo số lượng sáng kiến và không đồng nhất một thành tích đơn lẻ với việc đương nhiên được đề bạt. Trong thời gian chờ kết luận về rủi ro phát sinh, việc quy hoạch, bổ nhiệm lại và thực hiện chính sách đối với cán bộ vẫn được xem xét đúng quy định, trừ trường hợp có dấu hiệu tham nhũng, tiêu cực, trục lợi.

Đảng ủy Ủy ban nhân dân thành phố đã giao UBND thành phố lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan, đơn vị có liên quan khẩn trương rà soát, sửa đổi hoặc đề xuất sửa đổi các cơ chế, quy định chồng chéo, cản trở đổi mới; đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền gắn với kiểm soát quyền lực; hoàn thiện cơ chế tiếp nhận, theo dõi sáng kiến, đề xuất; tập trung tháo gỡ điểm nghẽn trong thực thi công vụ. Trước mắt, có ba việc có thể làm ngay: Lập danh mục việc khó, điểm nghẽn của năm, kèm "6 rõ"; xác định đầu mối và thời hạn tiếp nhận, phản hồi đề xuất đổi mới; đưa nội dung này vào sinh hoạt cấp ủy, chi bộ để mỗi đảng viên tự xác định việc mình làm thuộc nhóm nào.

Kỷ cương không phải rào cản của đổi mới, mà là điều kiện để đổi mới đi được xa. Khi giao việc rõ, ranh giới rõ, bảo vệ rõ và đánh giá rõ, cán bộ sẽ có thêm cơ sở để dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung./.

Khánh Vân