Kết thúc hoạt động Ban chỉ đạo thực hiện quy chế dân chủ các cấp

Ngày 20/7/2026 Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị 09-CT/W về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc thực hiện dân chủ ở cơ sở trong giai đoạn mới. Theo đó, Ban chỉ đạo thực hiện Quy chế dân chủ các cấp sẽ kết thúc hoạt động để chuyển giao nhiệm vụ trực tiếp cho cấp ủy và bí thư cấp ủy chịu trách nhiệm lãnh đạo, phân công chỉ đạo và chịu trách nhiệm về việc thực hiện dân chủ ở cơ sở tại địa phương, cơ quan, đơn vị.

Sự cần thiết và ý nghĩa

Ban chỉ đạo thực hiện quy chế dân chủ ở các cấp đã hoàn thành vai trò sứ mệnh của mình là tham mưu cho cấp ủy, tổ chức đảng, trực tiếp là ban thường vụ, thường trực cấp ủy về những chủ trương, giải pháp nhằm mở rộng và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, đẩy mạnh việc thực hiện dân chủ ở các loại hình cơ sở; đôn đốc, quán triệt và triển khai Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, góp phần nâng cao nhận thức, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, đẩy mạnh cải cách hành chính và củng cố khối đại đoàn kết.

Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới, việc đổi mới, sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trở thành nhiệm vụ cấp bách, nhằm đáp ứng những yêu cầu của thực tiễn. Đây không chỉ là yêu cầu về cải cách hành chính, mà là một cuộc cách mạng toàn diện về tư duy quản lý, phương thức tổ chức và tinh thần phục vụ nhân dân, nhằm tối ưu hóa tổ chức bộ máy, từ đó nâng cao hiệu quả trong mọi hoạt động, tạo thế và lực để cả dân tộc chuyển mình, bứt phá mạnh mẽ, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn cách mạng mới. Do vậy, kết thúc Ban chỉ đạo QCDC các cấp là chủ trương quan trọng giúp bộ máy chính trị hoạt động tinh gọn, hiệu quả hơn. Điều này giúp khắc phục triệt để sự chồng chéo về chức năng, phân định rõ ràng trách nhiệm của người đứng đầu và tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm trong công việc. Đồng thời giảm bớt các đầu mối trung gian và các tổ chức hoạt động không hiệu quả, giúp ngân sách nhà nước được tiết kiệm và bộ máy hành chính vận hành trơn tru hơn.

Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm

Bộ Chính trị yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và người đứng đầu cơ quan, đơn vị xác định thực hiện dân chủ ở cơ sở là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, quan trọng. Các cấp ủy cần bổ sung nội dung thực hiện dân chủ ở cơ sở vào nghị quyết, chương trình và kế hoạch công tác, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị phải định kỳ đối thoại, tiếp xúc, lắng nghe và giải quyết kịp thời những vấn đề người dân, cán bộ, công chức, viên chức và người lao động quan tâm.

Cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm dân chủ hoặc tình trạng lợi dụng dân chủ gây mất đoàn kết, chia rẽ nội bộ, ảnh hưởng đến an ninh chính trị, trật tự và an toàn xã hội. Chính vì vậy, Chỉ thị yêu cầu nghiên cứu đưa kết quả thực hiện dân chủ ở cơ sở thành tiêu chí đánh giá, xếp loại hằng năm đối với tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị, địa phương, doanh nghiệp và cán bộ, đảng viên.

Bộ Chính trị cũng yêu cầu tiếp tục rà soát, bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật về dân chủ ở cơ sở; cụ thể hóa phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” thành các quy trình, quy định cụ thể. Các cơ quan phải chủ động cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin chính thống về những vấn đề nhân dân quan tâm; tăng cường phản hồi hai chiều, đối thoại trực tiếp và trực tuyến giữa cấp ủy, chính quyền với người dân, doanh nghiệp. Kiến nghị, đề xuất của người dân phải được tiếp thu, trả lời, giải quyết và giải trình công khai, minh bạch, đúng thời hạn, đúng thẩm quyền. Đối với những vụ việc bức xúc, nổi cộm, dư luận xã hội quan tâm, các cơ quan chức năng phải giải quyết kịp thời, không để hình thành điểm nóng hoặc phát sinh khiếu nại, tố cáo vượt cấp, kéo dài.

Nghiên cứu tiêu chí “3 công khai - 3 giám sát”

Một trong những nội dung đáng chú ý của Chỉ thị số 09 là yêu cầu đổi mới phương thức thực hiện dân chủ ở cơ sở để thích ứng với không gian số và dữ liệu mở; nghiên cứu ban hành Bộ tiêu chí “3 công khai - 3 giám sát”. Trong đó, “3 công khai” gồm công khai mục tiêu, nguồn lực và tiến độ; “3 giám sát” gồm giám sát của nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và báo chí. Bộ tiêu chí này được định hướng ưu tiên áp dụng đối với các chương trình an sinh xã hội, bảo đảm có thời hạn, chuẩn đầu ra, chỉ số tác động; đồng thời định kỳ đánh giá công khai và lấy ý kiến của người thụ hưởng.

Đẩy mạnh cải cách hành chính, công khai, minh bạch và số hóa các văn bản liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích chính đáng của người dân, nhất là trong các lĩnh vực quy hoạch, đất đai, xây dựng, thuế và thủ tục hành chính. Các cơ quan có trách nhiệm nghiên cứu hình thức thực hiện dân chủ trên nền tảng số, dữ liệu mở và các kênh tương tác trực tuyến; từng bước xây dựng không gian dân chủ số quốc gia. Thông qua các nền tảng dữ liệu và quy trình số, người dân có thể tham gia góp ý, hiến kế, giám sát, phản biện và đánh giá hoạt động của cơ quan nhà nước một cách công khai, minh bạch.

Trong bối cảnh đầy biến động hiện nay, việc đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên cao nhất, lấy nhân dân làm trung tâm là nguyên tắc cốt lõi để định hướng cải cách, tìm ra cách tiếp cận mới trong quản lý nhà nước, tạo nền tảng vững chắc để thực hiện thành công cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, nâng cao năng lực thích ứng của hệ thống chính trị trước những yêu cầu mới của thời đại. Mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đặc biệt là người đứng đầu, phải nêu gương trong thực hành dân chủ, tuân thủ pháp luật, giữ gìn đạo đức xã hội, kỷ luật phát ngôn và nêu cao tinh thần trách nhiệm trước nhân dân.

Mẫn Liên